[Cảm nhận] “Shoplifters”(2018) – Ranh giới mong manh

thumb_59344_media_image_1144x724

Tên phim: 万引き家族 (Manbiki Kazoku)/ Shoplifters

Thể loại: slice of life, chính kịch, gia đình,…

Đạo diễn: Hirokazu Koreeda

Biên kịch: Hirokazu Koreeda

Diễn viên: Lily Franky, Sakura Ando, Mayu Matsuoka, Kairi Jyo, Miyu Sasaki, Kirin Kiki,…

Thời lượng: 121 phút

Năm phát hành: 2018

Quốc gia: Nhật Bản

 shoplifters

(Cảnh báo: Bài viết có thể tiết lộ các tình tiết quan trọng trong phim)

Shoplifters tiếp tục là một tác phẩm xuất sắc của đạo diễn Hirokazu Koreeda. Bộ phim đã thắng giải Cành Cọ Vàng tại LHP Cannes 2018.

Bộ phim bắt đầu với cảnh tượng vô cùng bất ngờ và cuốn hút – cảnh cậu bé Shota và người đàn ông Osamu hợp tác ăn cắp đồ trong siêu thị. Sự thành thạo, ăn ý và không phạm phải sơ suất nào của hai người đã phác họa những nét đầu tiên về bức tranh gia đình trong phim.

V18manbiki01.jpg

Trần trụi, ám ảnh…

Với phong cách kể chuyện đặc trưng, đạo diễn Koreeda đã xây dựng cuộc sống của các nhân vật một cách chân thực và trần trụi nhất có thể. Từng cảnh phim hiện lên trước mắt đều rất tự nhiên, tựa như người xem đang ở ngay đó, chứng kiến cuộc sống của họ. Gia đình có 5 người, bao gồm một bà cụ lớn tuổi, một người đàn ông trung niên, một người phụ nữ trưởng thành, một cô gái mới lớn, một cậu bé nhỏ con; và thêm một bé gái gầy gò ốm yếu đã tình cờ trở thành một phần của gia đình. Gia đình ấy sống trong một căn nhà cũ kĩ, chật chội, và xập xệ. Gia đình ấy phải sống chật vật qua ngày nhờ vào những gói mì hay món bánh gạo mới trộm từ siêu thị. Cô gái mới lớn làm tại một câu lạc bộ phục vụ tình dục, người đàn ông và phụ nữ trung niên chỉ làm công việc chân tay với đồng lương bèo bọt, cậu bé lại không thể đến trường…

Điều khiến người xem ấn tượng mạnh đến nhói lòng có lẽ là khi chứng kiến trọn vẹn cảnh cô gái Aki làm việc tại CLB, khi cô bé Juri luôn nói những vết thương chằng chịt khắp cơ thể là do bị ngã mà thành (nhưng thật ra là bị mẹ ruột đánh đập tàn nhẫn), khi thấy các nhân vật đào đất chôn người mất ngay sau nhà vì không thể mai táng, hay khi nghe cậu bé Shota nói “Chỉ những kẻ không thể học ở nhà mới phải đến trường”

pioner-cinema.ru_b63e969792be84ffa9875f45c07edbf4

… mà cũng ấm áp, xúc động

Giữa hiện thực đau lòng ấy, cả gia đình vẫn luôn vui vẻ và hạnh phúc với cuộc sống. Một điều mà người xem mãi về sau mới có thể đoán ra, đó là mọi người trong gia đình đều không có huyết thống với nhau. Mỗi người có một câu chuyện riêng, một quá khứ riêng, một nỗi đau riêng. Là họ đã tìm thấy nhau, khi bản thân bị người khác vứt bỏ, là họ đã chọn về sống cùng với nhau, và làm thành một gia đình. Cô bé Juri, thành viên thứ 6 của gia đình, ban đầu được dẫn về nhà để ăn nhờ một bữa cho đỡ đói, nhưng sau đó đã được giữ lại cưu mang chăm sóc. Người phụ nữ Nobuyo ban đầu nhất quyết đưa Juri quay lại nhà cô bé, nhưng sau khi nghe thấy tiếng chửi rủa, đánh đập ở nhà Juri, cô đã thay đổi quyết định. Cảnh Nobuyo khuỵu xuống và ôm trọn Juri vào lòng thật sự rất cảm động.

Koreeda liên tục nhấn nhá sự ấm áp, bình yên qua từng chi tiết nhỏ trong phim, như chi tiết cả nhà quây quần húp mì xì xụp và cười đùa vui vẻ, khung cảnh cả nhà cùng ra hiên ngắm pháo hoa, chi tiết chiếc răng rụng của Juri được ném lên mái nhà, chi tiết Nobuyo và Aki cười đùa đá đểu Osamu, … Có thể họ thiếu thốn cùng cực về mặt vật chất, nhưng họ vẫn luôn tràn ngập tình yêu thương và đùm bọc nhau theo cách của riêng họ. Để rồi, tiếng gọi “bố”, “mẹ” trở thành điều gì đó vô cùng đặc biệt và thiêng liêng. Thế giới của những kẻ trộm siêu thị, của những kẻ dưới đáy xã hội, những kẻ bị vứt bỏ ấy, lại trở nên cuốn hút đến vậy.

Một chi tiết vô cùng xúc động và để lại ấn tượng sâu sắc, là khi Aki gặp mặt khách hàng của mình, hai người ngồi đó cùng nhau trong căn phòng của CLB tình dục, cùng chia sẻ cảm xúc, lắng nghe và thấu hiểu nhau. Hai tâm hồn có thể gặp được nhau, lại có thể cảm thông, chia sẻ với nhau trong một hoàn cảnh, một địa điểm như vậy, quả là một chi tiết mới mẻ riêng biệt của Koreeda.

shoplifters-koreeda-cannes_edited

Những ranh giới mơ hồ

Cuộc sống bình yên ấy sớm kết thúc, khi cả gia đình bị bắt. Đạo diễn Koreeda đã dùng những buổi hỏi cung, yếu tố điều tra hình sự với các nhân vật của mình. Gia đình 6 người ấy đã đi ngược lại những chuẩn mực mà xã hội đề ra và đáng để lên án. Họ “ăn cắp”, họ “bắt cóc”, họ “giấu xác chết”, họ “dạy trẻ con ăn cắp”, họ “không cho trẻ con tới trường”,…

Nhưng rồi qua buổi hỏi cung ấy, dường như chính các nhân vật lại đang chất vấn ngược lại khán giả. Liệu đâu mới được coi là chuẩn mực, đâu mới là điều xã hội nên chấp nhận và nên lên án? Ranh giới giữa nuôi dưỡng một người và bắt cóc một người, ranh giới giữa chăm sóc một người và bỏ rơi một người… thật sự vô cùng mong manh. “Cô nghĩ cứ đẻ được con là thành mẹ sao?”, “Bà ấy bị kẻ khác vứt bỏ, còn tôi đã tìm thấy bà ấy”

Poster.png

Những chi tiết đắt giá

Shoplifters còn được lấp đầy bởi những chi tiết nhỏ bé quý giá. Có hai khoảnh khắc nhân vật nói không thành tiếng, người xem chỉ có thể hiểu thông qua khẩu hình, đó là khi người bà mỉm cười nói “Cảm ơn”, và khi Shota ngoái nhìn theo bóng hình khuất dần và gọi “bố”. Không nói ra thành lời mà lại mang cả ngàn ý nghĩa. Đó là cử chỉ tay như một “nghi thức” đặc trưng của Shota trước khi ăn cắp, về sau cử chỉ đó đã được một nhân vật khác học làm theo. Đó còn là chi tiết Nobuyo cố gắng hất tóc để che đi những giọt nước mắt đang lăn dài trên má, những giọt nước mắt như kìm nén tất cả những uất ức, những ưu tư chẳng thể nói thành lời, hay dẫu có giãi bày cũng chẳng ai hiểu. Đó là khi cả nhà cùng ra hiên nhà, ngước nhìn lên bầu trời và cố gắng nhìn pháo hoa. Không hề có cảnh quay pháo hoa, chỉ có âm thanh pháo nổ râm ran, cùng những gương mặt hạnh phúc đang nhìn vào thẳng khán giả…

MG_8695_L.jpg

Lí do cả gia đình bị bắt chính là do Shota, chỉ là dường như cậu không ngờ lại gây liên lụy cho cả nhà. Có vẻ như Shota luôn dằn vặt về việc ăn cắp, khi đã hỏi nhiều lần rằng nhiều tiền rồi thì không cần phải làm chuyện này đúng không. Chi tiết cao trào khiến Shota muốn kết thúc cuộc đời ăn cắp này là khi thấy Juri bắt đầu làm “nghi thức” giống hệt cậu. Quyết định của cậu ngay sau đó, cũng như quyết định của ông “bố” Osamu lúc hay tin, thật ra đều là những quyết định hết sức cảm động và đau lòng, nhưng đều là vì muốn bảo vệ những người mà họ yêu thương nhất. Mỉa mai thay, đó lại là quyết định mà những kẻ luôn áp đặt chuẩn mực xã hội mãi chẳng thể hiểu được.

Với Shoplifters, đạo diễn Koreeda một lần nữa đã đem đến cho người xem một góc nhìn khác về cuộc sống. Chỉ với đề tài và câu chuyện hết sức giản dị mà bộ phim lại có thể để lại ấn tượng ám ảnh mạnh mẽ đến vậy trong lòng người xem.

maxresdefault (7)

Hanayuki

4 thoughts on “[Cảm nhận] “Shoplifters”(2018) – Ranh giới mong manh

  1. không biết khi nào có lịch chiếu rạp ở VN nhỉ, hóng miết mà không thấy

    Like

  2. Mình thích tiêu đề bạn đặt lắm. Vượt qua ranh giới của tốt-xấu, đúng-sai, mình nghĩ đó là khao khát lấp đi những ô trống trong tâm hồn. Họ mưu toan, nghi kị lẫn nhau, nhưng họ cũng nhìn thấy chính mình trong nhau, để tin tưởng, yêu thương, dù tạm bợ, ngắn ngủi, những ô trống ấy phần nào cùng được lấp đầy.
    P/S: Mình rất thích cái lúc ông cụ quầy tạp hóa cho kẹo hai anh em rồi bảo: “Đừng bắt em cháu làm”. Mà trong phim nhìn tụi nó thấy thương, chứ lúc còn bé nhà mình có bán tạp hóa nhỏ nhỏ, tụi xóm trên hay ăn cắp, mình tức lắm :))

    Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s